Lezing Paul Spapens tijdens slotfeest Kunst en Bomen

paul spapens lezing k en b

Kunstmanifestatie leverde samenleving veel genoegen en geld op
Op zondag 26 oktober heeft in het raadhuis van Oisterwijk de slotmanifestatie plaatsgevonden van Kunst en Bomen. Tijdens dit zeer geslaagde slotfeest hield voorzitter Paul Spapens van de organiserende Stichting Oisterwijk 800 SPOT een lezing. Daarin ging hij onder meer in op de redenen van het succes van deze kunstmanifestatie en op wat Kunst en Bomen de samenleving heeft opgeleverd. Zijn tekst is hieronder integraal opgenomen.

Een selectie van de foto’s die tijdens het slotfeest zijn gemaakt kunt u hier bekijken.

Dames en heren,

Laat ik met een cijfer beginnen: Kunst en Bomen 2014 heeft tussen de 35.000 en de 40.000 bezoekers getrokken. Je mag ze ook deelnemers noemen want de 100 kunstwerken konden alleen wandelend of fietsend worden bezocht. De VVV in Oisterwijk noteerde een verdrievoudiging van het bezoekersaantal, om nog een een cijfer te geven van de impact van deze kunstmanifestatie.

Kunst en Bomen 2014 is georganiseerd door tweehonderd vrijwilligers. De kunstmanifestatie is gehouden in Oisterwijk, Moergestel en Heukelom. Samen vormen deze dorpen de gemeente Oisterwijk, een samenleving die het van ouds moet hebben van het toerisme. Het huidige college zet sterk in op toerisme.

Dat is interessant om te weten want de economische waarde van een toerist is 100 euro per dag, een bedrag dat mij is voorgerekend door Jos de Punder. Hij is hier in Oisterwijk recreatieondernemer en hij is lid van de werkgroep die Kunst en Bomen 2014 heeft georganiseerd. 100 euro brengt een toerist in het laatje door bijvoorbeeld het hotelbed dat hij beslaapt, de etentjes die hij geniet en de glazen wijn en de pilskes die hij op een terrasje bestelt. 40.000 bezoekers maal 100 euro levert een bedrag op 4 miljoen euro.

Tweehonderd vrijwilligers hebben dit formidabele bedrag als het ware aan de samenleving geschonken. Want vrijwilligers doen hun werk voor niks. Vrijwilligerschap kost alleen maar geld. Zelfs de kunstenaars hebben, als ik me zo mag uitdrukken, hun werk als vrijwilliger gedaan. En noteer asjeblieft dames en heren dat de honderd kunstenaars die mee hebben gedaan allemaal professionals zijn, mensen die van het scheppen van kunst hun bestaan hebben gemaakt.

De waarde van Kunst en Bomen 2014 laat zich uiteraard niet alleen in euro’s uitdrukken, hoewel je alles in geld om kunt rekenen. Een andere verdienste van dit kunstproject is de koppeling die is gemaakt tussen beeldende kunst en natuur – bomen zijn de koningen van de natuur. Oisterwijk werd rond 1900 een toeristengemeente dankzij de natuur. De toeristen werden extra aangemoedigd te komen door culturele evenementen, niet in de laatste plaats openluchttheater. De combinatie natuur/cultuur is dus een wezenlijk onderdeel van het denken en doen in de gemeente Oisterwijk.

Toch is met Kunst en Bomen 2014 geschiedenis geschreven omdat het volledig een burgerinitiatief is, om eens een modewoord te gebruiken. Het evenement is georganiseerd met nauwelijks een cent subsidie. Het heeft Carel Brands als penningmeester werkelijk slapeloze nachten bezorgd. Talloze keren kreeg ik van hem mailtjes waarin hij van zijn kopzorgen getuigde. Dat het nagenoeg is gelukt Kunst en Bomen 2014 financieel rond te breien is aan Carel Brands te danken.

Als je dit zo hoort vraag je je vanzelf af: waarom doen die vrijwilligers dat? Waarom maken professionele kunstenaars ‘gratis’ kunst, terwijl we helaas vast moeten stellen dat kunst- en cultuurmakers vaak een marginaal bestaan moeten leiden omdat het niet normaal wordt gevonden om daar voor te betalen. En nog een andere vraag: waarom begint de organiserende stichting Oisterwijk 800 SPOT zo’n ingewikkeld project? Waarom kiezen al deze mensen er niet voor om 3,5 uur per dag naar de televisie te kijken – het gemiddeld aantal uren dat een Nederlander per dag televisie kijkt?

De antwoorden hierop zijn ons in feite aangereikt vanuit Bhutan, een koninkrijk in de Himalaya, ingeklemd tussen India en China. Dit landje meet de levenskwaliteit aan de hand van het Bruto Nationaal Geluk. Pijlers onder het BNG zijn onder meer het behoud en het bevorderen van culturele waarden en het behoud van het natuurlijke milieu. Dit zijn wezenlijke waarden, ook voor Oisterwijk, Moergestel en Heukelom. Voor Brabant. Een van de culturele waarden die er toe doet is samenwerken, er samen iets moois van maken, samen de wereld mooier maken.

Het klinkt idealistisch, dat geef ik toe. Het klinkt niet van deze wereld als je beziet wat er in de wereld gaande is. En tóch is dát de reden waarom de kunstenaars en de vrijwilligers samen aan Kunst en Bomen 2014 zijn begonnen, hebben opgezet en ontwikkeld, hebben ingericht en tot een goed einde hebben gebracht. Dat laatste was niet vanzelfsprekend, want idealen zijn kwetsbaar. Helaas hebben we met veel vernielzucht door jongeren te maken gehad. Dit heeft mij diep geraakt. Dat Kunst en Bomen desondanks is doorgezet getuigt van het geloof in de geschetste idealen die – naar ik hoop – door iedereen zullen worden omarmd.

Los van het vandalisme – daders worden helaas nooit gepakt – is het met Kunst en Bomen 2014 allemaal crescendo gegaan en dat wil wat zeggen met een project met zo’n lange looptijd, verspreidt over buitengebieden, natuurgebieden en bebouwde kommen van drie dorpen. We kunnen vaststellen dat we met zijn allen aan heel veel mensen heel veel plezier hebben geschonken. Dat inspireert om er mee door te gaan en dat zal dan ook gebeuren.

Momenteel is door de Stichting Oisterwijk 800 SPOT een begin gemaakt met een vervolgprogramma. De verleiding is groot om dat te doen onder de titel Kunst en Bomen 2015, maar het zal toch iets anders worden. Een van de ingrediënten is wel een voortborduren op Kunst en bomen 2014. Een deel van de kunstwerken krijgt een tweede leven in en rond het Natuurtheater van Oisterwijk.

Dit natuurtheater is in 1936 geopend, maar het vindt zijn oorsprong in 1915. In dat jaar werd het eerste Oisterwijkse natuurtheater in gebruik genomen. Dat is volgend jaar een eeuw geleden. Volgend jaar is het tevens anderhalve eeuw geleden dat Oisterwijk een station kreeg en daarmee een rechtstreekse verbinding met de rest van de wereld. Het spoor bracht ontwikkeling. In 1915 werden uit alle delen van het land 60.000 mensen aangevoerd om naar het openluchtspel te komen kijken. Hier ligt het begin van de koppeling tussen cultuur, natuur en toerisme.

Voor de Stichting Oisterwijk 800 SPOT zijn deze jubilea aanleiding om een manifestatie te organiseren rond het thema ‘spoor van ontwikkeling’ waarbij onder andere beeldende kunst en theater, zang, dans en poëzie bij elkaar worden gebracht. Met poëzie hebben we dit jaar ook al twee keer kennisgemaakt als onderdeel van Kunst en Bomen 2014: op 25 mei met de presentatie van de poëziebundel met gedichten geïnspireerd op de Brabantse vlag. En vandaag een bundel met boomgedichten. De Stichting Oisterwijk 800 SPOT heeft deze bundel uitgebracht als hommage aan de vrijwilligers en de kunstenaars.

Bomen blijven ook het komend jaar een speerpunt van de plannen van de Stichting Oisterwijk 800 SPOT. Er komt een verkiezing van de mooiste boom van Het Groene Woud en in het voorjaar komt er een congres over de culturele en sociaaleconomische waarde van bomen, zeg maar het Bruto Nationaal Geluk dat bomen ons schenken. Wat u zich daar bij voor moet stellen? Denk aan Kunst en Bomen 2014! Iedereen heel erg bedankt!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *